कर्‍हेपठार

महाराष्ट्राच्या शौर्यधैर्यादी वीर वृत्तीचे उगमस्थान त्यांचा आवडता सह्याद्रि होय. सह्य पर्वताची उत्तुंग शिखरे, बिकट कडे, खोल दर्‍या आणि त्याच्या आश्रायातील घनदाट अरण्ये ही आम्हा मराठ्याच्या महाराष्ट्र वृत्तीची जननी आहे. दिवा घाट चढून गेले की, कर्‍हे पठाराची सीमा लागते.

नावः कर्‍हेपठार

ठिकाणः सासवड

अंतरः सासवडपासून १ किमी.

कसे जाल? सासवडपासून रिक्षा उपलब्ध

बाबदेव घाटाजवळ एक दक्षिणोत्तर जाणारी पर्वतराजी दिसते. पूर्वेच्या उजव्या बाजूस पुण्यापासून दहा मैलांवर दिव्याच्या घाटाची दरड उभी आहे. पूर्व-पश्चिम जाणारी ही पर्वतराजी कर्णाकृती होऊन दहा-वीस मैल जाऊन आनंद भैरव नांदतो. साबर खिंड, पानवडीची खिंड, पांगर खिंड आणि पुरंदर गड, वज्रगड, जेजूरगड हे या रांगेतील प्रसिद्ध स्थळांत मोडतात. सिंहगड रांग व पुरंदर रांग या दोन्ही एका तीन-चार मैलांच्या रांगेने एलमेकांस संलग्न होतात.

आणि ह्या तिन्हीही रांगामुळे एक मोठे विस्तृत पठार तयार झाले होते. या पठाराची व्याप्ती सुमारे १०० चौरस मैलाची आहे. या पठाराच्या एका टोकास भुलेश्वर व दुसर्‍या टोकास मल्हारी मार्तंड उभे आहेत. आणि या पठाराच्या गर्भातून कर्‍हामाईचा झुळझुळ प्रवाह वाहत आहे. या प्रदेशावर पुराण प्रसिद्ध व इतिहासप्रसिद्ध अनेक स्थळांची गर्दी झालेली दिसून येईल.

भागवतधर्माचे सासवडचे संत सोपान देव, गणेशभक्तांचे आधिदैवत श्री सिद्धीविनायक आणि कर्‍हेच्या पावन तीरावरील स्वयंभू शिवालये ही या विस्तीर्ण पठाराची भूषणे आहेत. श्रीशिवरायांनी स्वराज्याचा पाया इथेच घातला. व पेशव्यांनी स्वराज्याचे साम्राज्यात रुपांतर करण्याचा उपक्रम इथेच केला. शिवकालीन स्वराज्याचे निष्ठावंत शूर सेवक जाधववाडीचे पिलाजीराव जाधवराव, पानिपतच्या संग्रमातून पार्वतीबाईंना सुखरुप आणणारा भिवडीचा जानू भिंताडा, नारायणराव पेशवे यांच्या वधप्रसंगी स्वामीनिष्ठेने धन्यास वाचविण्याच्या प्रयत्नांत अंगाच्या खांडोळ्या झालेला एखतपूरचा स्वामीभक्त चाफाजी टिळेकर, अठराशे सत्तावनच्या क्रांतीनंतर इंग्रजांना सतावून सोडणारा भिवडीचा शूर उमाजी नाईक, प्रसिद्ध समाजसुधारक सत्यशोधक महात्मा फुले, लावणीकार पठ्ठे बापूराव व सगन भाऊ, होनाजी बाळा आदींच्या कर्तबगारीने, धैर्यशौर्याने उजळून निघालेले हेच ते कर्‍हेपठार.